ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΑΤΤΙΚΗΣ

ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΑΤΤΙΚΗΣ
 
ΦόρουμΠόρταλΗμερολόγιοΕικονοθήκηΣυχνές ΕρωτήσειςΑναζήτησηΚατάλογος ΜελώνΟμάδες ΜελώνΕγγραφήΣύνδεση
Αναζήτηση
 
 

Αποτελέσματα Αναζήτησης
 
Rechercher Σύνθετη Αναζήτηση
Πρόσφατα Θέματα
Πλοήγηση
 Πόρταλ
 Ευρετήριο
 Κατάλογος Μελών
 Προφίλ
 Συχνές Ερωτήσεις
 Αναζήτηση
Δημόσια συζήτηση
Affiliates
free forum


Μοιραστείτε | 
 

 Kριτική στην ανάπτυξη βιώσιµη – αειφόρος – άγρια – διαρκής – βίαιη - αποανάπτυξη – οικοανάπτυξη

Επισκόπηση προηγούμενης Θ.Ενότητας Επισκόπηση επόμενης Θ.Ενότητας Πήγαινε κάτω 
ΣυγγραφέαςΜήνυμα
Admin
Admin


Αριθμός μηνυμάτων : 238
Join date : 27/04/2009
Ηλικία : 63
Τόπος : Παλλήνη-Αν. Αττικής

ΔημοσίευσηΘέμα: Kριτική στην ανάπτυξη βιώσιµη – αειφόρος – άγρια – διαρκής – βίαιη - αποανάπτυξη – οικοανάπτυξη    Πεμ Αυγ 19, 2010 3:50 pm

Υπάρχουν λέξεις που συγκροτούν πόλους, που έλκουν ακατανίκητα το ετερογενές και το συνθέτουν ανάγοντάς το αβίαστα στο οµογενές και στο απλό. Μια τέτοια λέξη, είναι η «ανάπτυξη», η οποία δεν µπορεί να αποσυνδεθεί από τις λέξεις αύξηση, εξέλιξη, ωρίµανση: υποδηλώνει πάντοτε µια ευνοϊκή αλλαγή, ένα άλµα από το κατώτερο στο ανώτερο, από το απλό στο σύνθετο. Η ανάπτυξη φιλοδοξεί να ερµηνεύσει τα µυστήρια, να λύσει τους γρίφους, να καταργήσει τα ερωτήµατα.
Στις αρχές του περασµένου αιώνα, µετά την εποχή της αποικιοκρατίας, κυριάρχησε ο µύθος ότι όλα τα κράτη της γης ταξίδευαν τον ίδιο δρόµο ή ανέβαιναν την ίδια σκάλα της προόδου (στάδια ανάπτυξης). Το ακαθάριστο εγχώριο προϊόν ήταν ο µετρήσιµος και αναµφισβήτητος δείκτης ευτυχίας. Η οικονοµική ισχύς υλοποίησε επί του εδάφους την ουτοπία µεταφρασµένη σε εµπορεύµατα και εισοδήµατα. Οι κοινωνίες δεν είχαν παρά να συµµορφωθούν µε τις επιταγές της θεωρίας των σταδίων. Η θεωρία της ανάπτυξης βλέπει µια ιστορική γραµµικότητα όπου τα εξελικτικά στάδια είναι συνάρτηση του χρόνου. Τα στάδια της ανάπτυξης είναι η απόληξη της ιστορικότητας του Ένγκελς αλλά και η εκσυγχρονισµένη έκδοση της δαρβινικής εξέλιξης, της διαδοχής των τρόπων παραγωγής του Μαρξ, της προόδου του Διαφωτισµού. Ο άνθρωπος νιώθει ήδη από την Αναγέννηση ότι βρίσκεται στο επίκεντρο της εξέλιξης, η κοινωνία υποτάσσει τη φύση και κυριαρχεί επί αυτής. Η ισορροπία της φύσης τίθεται σε παρένθεση, τα οικοσυστήµατα ανατρέπονται, η βιολογική σφαίρα υποτάσσεται στην οικονοµική.
Ωστόσο, η έννοια της ανάπτυξης ήταν εξαρχής κυρίως µια ιδεολογική κατασκευή, και για να εγκαθιδρυθεί επινόησε παράλληλα τον αντίποδά της, την ιδεολογία της υπανάπτυξης, της φτώχειας. Ο πλανήτης µετατρέπεται σε ενιαίο γεωοικονοµικό χώρο και η υπανάπτυξη προβάλλει ως διανοητική κατασκευή που προηγείται χρονικά της ανάπτυξης – έχει νόηµα µόνο αφού ορισθεί και κυριαρχήσει στο πεδίο των ιδεών η ανάπτυξη. Με ένα περίεργο δε παιχνίδι του διαλεκτικού λόγου, αυτό συµβαίνει και στην πραγµατικότητα: η υπανάπτυξη έπεται χρονικά της ανάπτυξης σε όλα τα σηµεία του πλανήτη, αποτελεί συνέπειά της. Έτσι η φτώχεια άνθησε στη σκιά του πλούτου. Σε καµία περίπτωση η υπανάπτυξη δεν προηγήθηκε της ανάπτυξης•εφευρέθηκε ή κατασκευάστηκε από τους φορείς της. Δηµιουργείται η φτώχεια των άλλων, άποψη ενισχυµένη από µια λανθασµένη υπόθεση ότι οι κοινωνίες που βλέπουµε σήµερα ως εξαθλιωµένες και λιµοκτονούσες ήταν έτσι ανέκαθεν, µάλλον δεν ήταν έτσι ουδέποτε. Εντούτοις η ιδεολογία της ανάπτυξης µας επιβάλλει να βλέπουµε τους άλλους ως στατικούς και οµοιόµορφους, οι εξαθλιωµένες µάζες της Βοµβάης, οι λιµοκτονούντες του Λάγος και τα υποβαθµισµένα γκέτο των δυτικών µητροπόλεων σύµφωνα µε αυτήν την άποψη ήταν πάντοτε έτσι και όλοι τους οι όµοιοι είναι έτσι. Στην πραγµατικότητα η εξαθλίωση είναι νεαρότατη, πρόκειται για την άλλη όψη του νοµίσµατος της προόδου.
Ωστόσο, µε το τέλος του β΄ παγκόσµιου πόλεµου, περνώντας από µισό αιώνα απρόσκοπτης και διαρκούς ανάπτυξης, ήταν πλέον φανερή η ανεπανόρθωτη καταστροφή του περιβάλλοντος. Έτσι τη δεκαετία του ’70 τα αυτόνοµα κινήµατα σε Ευρώπη και Αµερική θέτουν µε δυναµικό τρόπο τα οικολογικά ζητήµατα αµφισβητώντας και σαµποτάροντας έµπρακτα το καπιταλιστικό µοντέλο ανάπτυξης. Άµεσες δράσεις, µαζικές πορείες δεκάδων χιλιάδων διαδηλωτών, καταλήψεις, σαµποτάζ και συγκρούσεις σε εργοτάξια πυρηνικών εργοστασίων, αγώνες ενάντια στην αποδάσωση και την καταστροφή βιοτόπων, ενάντια στην επέκταση αεροδροµίων, αυτοκινητοδρόµων και µεγάλων έργων υποδοµής. Ακόµα, µέσα στις µητροπόλεις ξεπηδούν κινήµατα καταλήψεων σπιτιών ενάντια στις γενικευµένες αναπλάσεις και τις πολιτικές γης. Ταυτόχρονα σπάνε οι διαχωρισµοί µεταξύ πολιτικού και προσωπικού και η «επανάσταση της καθηµερινής ζωής» µπαίνει στο επίκεντρο των κινηµάτων. Μεταξύ άλλων, ανανεώσιµες πηγές ενέργειας, χορτοφαγία, ανακύκλωση, ποδήλατα, κοµποστοποίηση, βιολογικές καλλιέργειες γίνονται καθηµερινότητα για χιλιάδες νέους στα κατειληµµένα εδάφη των δυτικών µητροπόλεων. Φαίνεται λοιπόν να κλονίζεται η κοινωνική νοµιµοποίηση του µεταπολεµικού αναπτυξιακού µοντέλου και τα επόµενα χρόνια οι οικολογικές ιδέες θα βρουν γόνιµο έδαφος στα µικροµεσαία κοινωνικά στρώµατα των δυτικών κοινωνιών, το περιβάλλον και η ποιότητα ζωής των οποίων είχε υποβαθµιστεί δραµατικά. Θα ακολουθήσει στις αρχές της δεκαετίας του ’80 σηµαντική µερίδα νέων επιστηµόνων που κατήγγειλαν την άγρια καπιταλιστική ανάπτυξη και προειδοποιούσαν ότι σύντοµα ο πλανήτης πρόκειται να αντιµετωπίσει κρίση βιωσιµότητας.
Η απάντηση στην οικολογική και αναπτυξιακή κρίση δίνεται το 1987 µε την έκθεση Brudland 1 του ΟΗΕ που φιλοδοξεί να προσδώσει νόηµα σε µια νέου τύπου ανάπτυξη µε οικολογικό προσωπείο και την ονοµάζει βιώσιµη ανάπτυξη (2). Η «επιτροπή σοφών» επιβεβαιώνει τους κινδύνους που απειλούν τον πλανήτη και κουνά απειλητικά το δάκτυλο λέγοντας πως εάν επιµείνουν οι παρούσες τάσεις οικονοµικής δραστηριότητας, η ανθρωπότητα και ο έµβιος κόσµος δεν έχουν καµία ελπίδα. Αλλά ταυτόχρονα µε τις παραπάνω απειλές, η επιτροπή είχε έτοιµη την απάντηση. Η βιώσιµη ανάπτυξη θα δώσει τη λύση στα παγκόσµια προβλήµατα, λέει και κλείνει πονηρά το µάτι σε όσους διεκδικήσουν µερίδιο από την νέου τύπου ανάπτυξη. Βιοµήχανοι και συνδικάτα, εργοδότες και εργαζόµενοι, όλοι µπορούν, «αρκεί να προσέξουν» για να αποφευχθούν οι υπερβολές της µεταπολεµικής περιόδου. Υπάρχει θέση για όλους στον κοινό µας πλανήτη, αρκεί να ασπασθούν την νέα µαγική έννοια: «sustainable development». Φτάνουµε λοιπόν στο καρναβάλι ή αλλιώς Συνδιάσκεψη του Ρίο για το Περιβάλλον και την Ανάπτυξη τον Ιούνη του 1992 όπου χειροκροτήθηκε πως έκλεισε η ιστορική περίοδος της «εποχής της ανάπτυξης» για να περάσουµε στην νέα εποχή της «βιώσιµης ανάπτυξης».
Η ιστορία είναι γνωστή. Κάθε φορά που η αναπτυξιακή ιδεολογία υφίσταται έντονη κριτική µε βάση τα αρνητικά της αποτελέσµατα, το περίγραµµά της διαστέλλεται ώστε να συµπεριλάβει άγνωστες µέχρι εκείνη τη στιγµή ποιότητες. Έτσι της έχουν προσδοθεί κατά καιρούς διάφορα κοσµητικά επίθετα όπως «εναλλακτική», «δίκαιη», «ήπια», και πλέον «βιώσιµη - αειφόρος ανάπτυξη». Με τους όρους αυτούς επιχειρήθηκε να συµβιβαστούν τα ασυµβίβαστα: να επεκταθεί η ανάπτυξη ώστε να συµπεριλάβει έθνη, φυλές και κοινωνικές τάξεις απανταχού της γης, να γίνει «συµβατή µε τη περιβαλλοντική προστασία», να πάψει να αναλώνει τους φυσικούς πόρους, να γίνει διαρκής, βιώσιµη και αειφόρος, ανεξάρτητα από γεωγραφικούς, γεωφυσικούς, κοινωνικούς, κλιµατικούς και άλλους περιορισµούς. Στην πραγµατικότητα, η ανάπτυξη είναι και σήµερα αυτό που ήταν πάντοτε: συσσώρευση και αύξηση του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος. Βέβαια λαµβάνεται πλέον υπ’ όψιν και η οικολογική διάσταση: «δεν υπάρχει ανάπτυξη χωρίς βιωσιµότητα και δεν υπάρχει βιωσιµότητα χωρίς ανάπτυξη». Η ιδεολογία της ανάπτυξης εµφανίζεται λοιπόν αποκαθαρµένη από όλες τις κατηγορίες των οικολογικών κινηµάτων, έτοιµη να αντεπιτεθεί. Διεθνείς οργανισµοί, υπουργεία και πολυεθνικές συναγωνίζονται για τη χρήση της µαγικής έννοιας. Τα άτια χλιµιντρίζουν ανυπόµονα, καθώς ένας νέος κύκλος κεφαλαιοποίησης της φύσης θα αντιµετωπίσει όλα τα δείνα. Αρκεί να προφέρεις τη λέξη «sustainable». «Όταν συνειδητοποιήσουµε ότι µπορούµε να βγάλουµε φράγκα καθαρίζοντας το περιβάλλον θα το κάνουµε». Η βιώσιµη ανάπτυξη είναι λοιπόν µια ιδιοφυής έννοια. Καταφέρνει να υποσχεθεί καταστροφή του περιβάλλοντος και ταυτόχρονα θεραπεία των κακών της παραδοσιακής ανάπτυξης. Η βελτιστοποίηση της καταστροφής αποτελεί τον µοναδικό τρόπο να γίνει η ανάπτυξη βιώσιµη. Οι τοπικές κοινότητες καλούνται επειγόντως να υιοθετήσουν τον πιο πάνω ρασιοναλισµό, βελτιστοποιώντας την αποδάσωση, τη διάβρωση, την απώλεια γενετικής ποικιλότητας. Όλοι επιχειρούν να βρουν αυτό το βέλτιστο σηµείο µέχρι το οποίο η καταστροφή της φύσης είναι επιτρεπτή!
Από τις αρχές της δεκαετίας του ’90 µια ακόµα προσδοκώµενη επιτυχία του νέου όρου ήταν ότι ο εξωραϊσµός της ανάπτυξης µε τον έννοια της αειφορίας ήρθε να υποκαταστήσει ιδεολογήµατα που ξόφλησαν τους λογαριασµούς τους. Τείνει κυρίως να υποκαταστήσει την έννοια της οικοανάπτυξης και υπερβαίνει την «ισόρροπη», «κοινωνικά δίκαιη», «οικολογικά αποδεκτή». Όλες αυτές οι έννοιες επιχειρήθηκε κατά καιρούς να χρησιµοποιηθούν ως άλλοθι για την βαρβαρότητα της αναπτυξιακής διαδικασίας, τις οικολογικές καταστροφές και την κοινωνική αποδιάρθρωση. Σήµερα, η έννοια της αειφορίας συµπεριλαµβάνει µια σειρά από «πράσινες αρχές» µε βάση τις οποίες η προηγούµενη ανάπτυξη κρίνεται ως διαρκής –βίαιη και άγρια–, ενώ τώρα θα περάσουµε σε µια εποχή φιλική στο περιβάλλον. Βασικές αρχές το τρίπτυχο Οικονοµική Ανάπτυξη – Κοινωνική Δικαιοσύνη – Προστασία του Περιβάλλοντος, και οι αντίστοιχες επιδιώξεις για διεθνοποίηση και χωρική συνοχή, ανταγωνιστικότητα και καινοτοµία, ισότητα ευκαιριών και κοινωνική συνοχή, οικολογική ισορροπία και ποιότητα ζωής.
Ταυτόχρονα, βρισκόµαστε στην εποχή που παρακµάζει η κινηµατική διάσταση του οικολογικού χώρου, πολλά στελέχη του επαγγελµατοποιούνται καταλαµβάνοντας κρατικές θέσεις και η θεσµοποίησή του φτάνει στο σηµείο που αρκετά πράσινα κόµµατα συµµετέχουν σε κυβερνητικούς συνασπισµούς. Το πολιτικό κατεστηµένο αγκάλιασε λοιπόν τον νέο όρο στερώντας τον από το πρωταρχικό του νόηµα: την οικολογική σταθερότητα. Σήµερα, ο όρος βιώσιµη ανάπτυξη δεν διακυβεύει την ουσία της αναπτυξιακής λογικής αλλά την εµπλουτίζει. Ο πράσινος καπιταλισµός, συνδυάζοντας καινοτοµία και αφοµοίωση των οικολογικών αιτηµάτων, και προσθέτοντας στην ανάπτυξη κοσµητικά επίθετα, µοιάζει ο αδιαµφισβήτητος νικητής. Ωστόσο, το γεγονός ότι το οικολογικό λεξιλόγιο απόκτησε σταδιακά κυρίαρχη θέση αυτοαναιρείται από τη στιγµή που το επαναστατικό του κήρυγµα απορρίπτεται.
Κυβερνήσεις, συνδικάτα, το επιστηµονικό και βιοµηχανικό λόµπι υιοθετούν το οικολογικό λεξιλόγιο κάνοντάς το κιµά στα αδηφάγα δόντια ενός τροχού που επιµένει να περιστρέφεται. Έτσι, ενώ η βιοµηχανία έβλεπε µέχρι τώρα το περιβάλλον ως ένα ενοχλητικό εµπόδιο για την πραγµάτωση κερδών, σήµερα αντιλαµβάνεται ότι µπορεί να αποτελέσει τον κινητήριο µοχλό µιας νέας τεχνολογικής επανάστασης. Υβριδικά πράσινα αυτοκίνητα, ανανεώσιµες πήγες ενέργειας, πράσινη τεχνολογία, έξυπνες οικολογικές συσκευές, και η οικολογική βιοµηχανία στην Ε.Ε. αυξάνεται κατά 8% κάθε χρόνο.
Ταυτόχρονα, η αφοµοίωση των οικολογικών αιτηµάτων προχωράει σε µεταµοντέρνες εκδοχές Οι µεγαλύτερες εταιρείες «πρασινίζουν» την επικοινωνιακή τους πολιτική: η Virgin συνδράµει µε 3 δισ. δολάρια στην ανάπτυξη ανανεώσιµων πηγών ενέργειας, η Wal-Mart αντικαθιστά τον στόλο των αυτοκινήτων της µε υβριδικά και διανέµει 60.000 ηλεκτρικούς λαµπτήρες χαµηλής κατανάλωσης στους εργαζόµενούς της, η ΙΚΕΑ θέτει ως στόχο τη χρήση ανανεώσιµων πηγών ενέργειας για την ηλεκτροδότηση των καταστηµάτων της ως το 2012, η πετρελαϊκή Royal Dutch Shell ανακοινώνει επενδύσεις στην αιολική και την ηλιακή ενέργεια και η ΒΡ έβαλε τον ήλιο στο εµπορικό της σήµα. Οι πωλήσεις βιολογικών προϊόντων γνωρίζουν αλµατώδη αύξηση και ο οικοτουρισµός γίνεται η νέα βαριά αλλά και έξυπνη βιοµηχανία των δυτικών µεσογειακών χωρών. Τέλος, οι παλαιές οικοκοινότητες των ριζοσπαστών αναρχοοικολόγων µοιάζουν γραφικές µπροστά στις οικολογικές µεταπόλεις του 21ου αιώνα. Το 2010 θα είναι έτοιµη η πρώτη οικολογική πράσινη πόλη στον πλανήτη η οποία θα µπορεί να φιλοξενήσει 500.000 «οικολογικούς κατοίκους» στην Κίνα του «πράσινου δρόµου» και των «πράσινων ολυµπιακών», αλλά και των µεγαλύτερων οικολογικών εγκληµάτων και των 50.000 κοινωνικών συγκρούσεων µόνο για το 2006 µε αφορµή περιβαλλοντικά προβλήµατα. Έως το 2020 αναµένονται 30 παρόµοιες πόλεις σε όλο τον κόσµο.
Θα ακολουθήσουν, τέλος, η ενεργοποίηση του πρωτοκόλλου του Κιότο (2005) που θα απαντήσει στο εάν ο καπιταλισµός µπορεί να γίνει οικολογικός, µετατρέποντας τον πλανήτη σε ενιαία «αγορά ρύπανσης» η οποία διαχειρίζεται το διεθνές χρηµατιστήριο-εµπόριο ρύπων, και περιλαµβάνει πράσινους φόρους, οικολογικά πρόστιµα, «δικαιώµατα στη ρύπανση» και «παραδείσους ρύπανσης». Το πρωτόκολλο προβλέπει µείωση των θερµοκηπιακών αερίων κατά 5,2% έως το 2012 σε σχέση µε τα επίπεδα του 1990, και ως µηχανισµό ρύθµισης υιοθετεί την αγοροπωλησία ρύπων µε βάση την οποία µια εταιρεία ή ένα κράτος µπορεί να πουλήσει και να αγοράσει δικαιώµατα ρύπανσης. Δηµιουργείται λοιπόν µια νέα γενιά εταιρειών, οι «πιστωτές άνθρακος», η οποία κερδίζει µυθικά πλούτη επενδύοντας στην οικολογική ευαισθησία προσώπων και επιχειρήσεων. Όσοι υπερκαταναλώνουν ορυκτά καύσιµα συµβάλλοντας στην κλιµατική αλλαγή µπορούν να εξαγοράσουν την περιβαλλοντική τους αµαρτία προσφέροντας ένα χρηµατικό ποσό, κάτι σαν οικολογικό πρόστιµο, προκειµένου να επενδυθεί σε ανανεώσιµες πηγές ενέργειας. Όλοι λοιπόν τζογάρουν στο πράσινο. Έτσι τα δάση ανάγονται σε «απορροφητήρες» των εκποµπών διοξειδίου του άνθρακα και αγοράζονται από εταιρείες ώστε να δικαιολογούν τις εκποµπές ρύπων σε άλλα σηµεία του πλανήτη. Δηµιουργείται µια νέα γεωγραφία της ρύπανσης. Στο όνοµα της «καθαρής ανάπτυξης» η φύση εµπορευµατοποιείται και η κλιµατική αλλαγή µετατρέπεται σε µπίζνα. Η «δηµιουργική» καταστροφή του περιβάλλοντος συνεχίζεται µε τον «πράσινο πυρετό» να αναζωογονεί τον καπιταλισµό.


Επιστροφή στην κορυφή Πήγαινε κάτω
Επισκόπηση του προφίλ των χρηστών http://econews.forumotion.net
 
Kριτική στην ανάπτυξη βιώσιµη – αειφόρος – άγρια – διαρκής – βίαιη - αποανάπτυξη – οικοανάπτυξη
Επισκόπηση προηγούμενης Θ.Ενότητας Επισκόπηση επόμενης Θ.Ενότητας Επιστροφή στην κορυφή 
Σελίδα 1 από 1

Δικαιώματα σας στην κατηγορία αυτήΔεν μπορείτε να απαντήσετε στα Θέματα αυτής της Δ.Συζήτησης
ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΑΤΤΙΚΗΣ :: NEWS PORTAL-
Μετάβαση σε: